نوروز بل
امسال نیز جشن باستانی نوروز بل، جشن آغاز سال دیلمی، به همت نشریه ی«گیله وا»وبا همکاری سازمان میراث فرهنگی، مانند دو سال گذشته، در دهستان «ملکوت» از روستاهای گا لش نشین وییلاقی استان گیلان برگزار شد. این روستا که در منطقه ی سمام قرارگرفته است واز توابع شهرستان املش محسوب می شود، در ميان دو ديواره شمالي و جنوبي البرز قرار گرفته است ودر ميان روستاهاي اطرافش نيز از مركزيت و بزرگي برخوردار است. این مراسم در روز 17 مرداد که مقارن با آغاز سال دیلمی است درحالی درملکوت برگزار شد که به گفته ی کسانی که در سال گذشته حضور بهم رسانیده بودند، امسال با نظم،استقبال وبازتاب بیشتری نسبت به دو سال گذشته برگزار گردید.

لازم به ذکر است که نوروز بل درلغت به معنای شعله آتش نوروزی است. این جشن درمیدان نسبتا وسیعی بر روی ارتفاعات ملکوت، موسوم به«مالگه»در ساعاتی قبل از غروب آفتاب برگزار می شود. دورتادور، مردم زيراندازها را روي زمين مي‌اندازند و مي‌نشينند تا مراسم آغاز شود. جلوي ميدان، روبه کوه، هيزم‌ها را روي هم چيده‌اند وپشت آن ها  مرداني با لباس محلی، ني و سرنا و نقاره و كمانچه به‌دست، آماده اجراي مراسم هستند. هم چنینبازي «اشكل مار»يا همان «الك دولك» خودمان در ميدان برگزار مي‌شود، جوانان روستا در ميدان با چوب‌هايي در دست بازي را انجام مي‌دهند و ديگران نيز آن‌ها را تشويق مي‌كنند، البته به نظر می رسد بیشتر از روی وظیفه ای که بر دوش آن ها قرار گرفته است، بازی می کنند تا شوروشوق، نباید دور از نظر داشت که این جوانان در درجه ی اول خواستار مطالبات خود برای یک زندگی خوب هستند تا سرگرم کردن مردمان شهری که با عبور کردن جاده ی خاکی منتهی به این روستا شاید اندکی مشکلات آن ها را حس کرده باشند.نکته ی قابل توجه در زمان برگزاری مراسم در این وقت سال این است که دراین وقت سال، كشاورزان محصول خود را درو كرده‌اند و فقر را تا حدودي كنار گذاشته‌اند؛ در قديم در اين فصل بوده كه كشاورزان توان پرداخت باج و خراج را داشته‌اند و مي‌توانستند با فروش محصول خود زندگي‌شان را سامان دهند؛ از همين‌رو سال نوي خود را در اين زمان برگزار مي‌كردند، درست مانند برنج‌كاران كه سال نوی ‌شان در فصل پاييز بوده است. در در باورهای مردم کوه نشین شرق گیلان، اعتقاد بر این است که در آیین نوروز بل، دود آتشی که با افروختن خارهای گون برپا می شود، اگر به طرف کوهستان های جنوبی(ییلاق)رفت، زمستان خوبی در قشلاق (جلگه گیلان) خواهند داشت؛ اما اگر دود آتش به سوی جلگه های گیلان (قشلاق) رود، زمستان پربرف و سختی در انتظار ساکنان کوهستان خواهد بود.در حاشیه مراسم وبه دور از دوربین ها در گوشه ای نیز جمعی از جوانان گیلانی با برگزاری نشستی صمیمانه بر روی این خاک حاصل خیز به گفت وگو وتبادل نظردرباره هویت وفرهنگ گیلکی ،امکان وضرورت  پرداختن به فعالیت هایی برای احیای فرهنگ گیلکی پرداختند.همزمان با غروب آفتاب، با گر گرفتن آتش،حضار نیز به سر دادن سرود شادباش پرداختند:

گروم گروم گروم بل

نوروز ما و نوروز بل

نو سال ببي سال سو

نو بدي ، خؤنه واشو

اولین ویژه ی ادبیات داستانی گیلکی، ضمیمه ی شماره ی 99 ماهنامه ی«گیله وا» (1)، به سردبیری امین حسن پور، منتشر گردید.این ویژه نامه که درمجلد 36 صفحه ای به چاپ رسیده است؛ اولین نشریه ای است که به طورتخصصی، به مقوله ی داستان گیلکی پرداخته است.ویژگی قابل توجه در نمونه های داستانی این نشریه این است که علاوه بر لحاظ شدن آثارداستانی ازنسل قدیمی ترداستان نویسان گیلانی(با ذکر این نکته که از عمرداستان گیلکی نیزچندان نمی گذرد)همانند:هادی غلام دوست، مسعود پورهادی، محمود اسلام پرست، حبیب الله غلام دوست،جمال رﺃفت، سین سیامک(سیامک یحیی زاده) وعلی رضا بشردوست؛ ازآثارنویسندگان جوان همانند:سمیرابزرگی، ساراثابت، امین حسن پور، نیز استفاده شده است.در کنارداستان ها مطالب تحلیلی دیگری نیزوجود دارد؛ ازآن جمله مطلب میرعماد موسوی با نام:«اوجا» به «ایجگره»ی «نوغان دار»،بر فراز«لیله کو!» اشاره کرد که به بررسی آثار مکتوب گیلکی در دهه ی پنجاه پرداخته است، که به دلیل کثرت کتب شعری در این دهه، بیشترآثارشعری موردنقد وبررسی قرار گرفته اند. امین حسن پورونیما فرید مجتهدی نیزبه پای صحبت«نادر جهانگیری»(1)نشستند تا گفتگوی بسیار جالبی را دررابطه با زبان شناسی گیلکی، فراهم آورند.هم چنین ترجمه ی گیلکی داستانی ازبرتولت برشت(2) توسط ساسان ورتوان با نام«بی حورمت ˇ پیر زناک» نیز نمونه ای شاید کم نظیردراین زمینه باشد.امین حسن پوردر«سردبیروانیویس» می گوید:«وختی ای ویژه نامه هم کارؤنه نیگا کؤنم، ئینم کی اگه امی سند ˇ ساله میانگین بگیری، بیس و چهارسا لأ جی ویشتر نبونه!تایپیست و صفحه آرا جی بگیر، بشو تا تصویرسازوعکاس و طراح وسردبیر ومقاله نویس و...اینه بئوتمکی بگوم امو امأ دریم!«امو» یی کی هر چی امه سند ˇ سال وباموته چی ئن کمه، در عوض امه شؤ درازه وامه پوس کؤلؤفت! بخاله تازه روزأ گودیم!هین ˇ واسی یه کی خأنم بگوم:امو امأ دریم!شاید خئلی پیل پیله واز نبون اگه بگیم کی دهه هشتاد ˇ اواخر، گیلکی ادبیات ˇ شی یه.شاید پور اددعایی نبون اگه بگیم گیلکی داستان وگیلکی شئروگیلکی نشریه وگیلکی کیتاب و گیلکی اینترنتی سایت وگیلکی ویکی پدیا و...، همه وهمه امره گوته دره کی«تازه زمت» سر ائیته دره.»

1)نادر جهانگیری:متولد 1323 لاهیجان، استاد دانشگاه، دارای مدرک کارشناسی زبان وادبیات انگلیسی از دانشگاه تهران ودکترای زبان شناسی از دانشگاه لندن.

2)bertolt brecht.

---------------------------------------------------------------