بر اساس نوشته‌ی مورخین عهد افشاری، نادرشاه در زمان حیاتش دستور ساخت مقبره‌ای برای خود و خانواده‌اش داده بود. صاحب «عالم آرای نادری» ضمن نام بردن از اقدامات نادر، اشاره‌ای به ساختمان مقبره‌ی وی دارد که «و دیگر حسب امر مقرر شد که در قبله‌ی خیابان بالا در جنب عمارات چهارباغ شاهی (در مشهد) مقبره‌ای از خشت و گل بنا نهادند و این آثار در سنه‌ی خمس و اربعین و مائه بعد الالف من الهجره النبویه (1145 ه-ق) به اتمام رسید».
محمدعلی حزین لاهیجی در تاریخ خود پیرامون این موضوع می نویسد: «در آن شهر (مشهد) مقبره‌ی عالیه جهت خود عمارت نموده و انجام داد بعد از اتمام بر دیوار آن بقعه این بیت نوشته دیدند؛
در پرده هیچ نیست که نباشد نوای تو
عالم پر از تو و خالی‌ست جای تو
و چندان که تفحص نمودند معلوم نشد».

آرامگاه مذکور در خلال ناآرامی‌ها و آشوب‌های سیاسی آن عهد و بعد از آن ویران شد. در سال 1296 و در زمان حکومت احمد قوام (قوام السلطنه) در خراسان بنای دیگری بر مدفن نادر ساخته شد، که آن هم در معرض آسیب و خرابی قرار گرفت.
ساختمان جدید آرامگاه نادر، به همت انجمن آثار ملی و بر اساس طرح مهندس هوشنگ سیحون، در میان باغی به مساحت 15469 مترمربع بنا نهاده شد و مختصات آن به شرح زیر است:



بنای اصلی مقبره که در مهرماه سال 1335 شمسی آغاز شد بر یک مصطبه (سکو) بتن آرمه قرار گرفته و شامل تالار آرامگاه و دو تالار گنجینه (موزه) و راهروهاست. رویه‌ی دیوارهای آرامگاه را تخته‌سنگ‌های گرانیت از معدن کوه‌سنگی (مشهد) پوشانده است. در کنار آرامگاه، مجسمه‌ی مفرغی نادر سوار بر اسبی سرکش در حالی‌که سربازان‌اش، پیاده او را در حمله و هجوم یاری می‌کنند بر فراز حجم سنگی مرتفع، شکوه و عظمت خاصی را به مجموعه بخشیده است.
طرح و ساخت این مجسمه به وسیله‌ی هنرمند معاصر روان‌شاد استاد ابوالحسن صدیقی و با نظارت وی در کارخانه‌ی برونی ایتالیا ساخته شده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

* کلیه ی تصاویر در تاریخ پنجشنبه 23 خرداد ماه 1387 ، توسط نگارنده تهیه شده است.
**  ماخذ : آرشیو اسناد و مدارک آرامگاه نادرشاه - مشهد - خراسان رضوی.

---------------------------------------------------------------