عنوان انگليسی: Richness Of Meaning In Architecture With Hypertext
در تاریخ معماری، آغاز نوشتن درباب معماری در قالب نظریه و پدیدار شدن ادبیات(1) در این رشته را میتوان به زمان ویتروویوس ( 85-20 ق. م ) نسبت داد، البته این دوره، هنگامی بود که هنوز گوتنبرگ صنعت چاپ را اختراع نکرده بود. دستنوشته ها ویتروویوس بر کاغذهای ضخیم آن دوران، به نسل های بعد منتقل شد. نقطه ی اوج نظریه پردازی در معماری را میتوان از اواسط دهه ی 1960میلادی دانست که زمزمه های علیه جنبش مدرن علل الخصوص معماری آغاز گشت.
در امتداد انتقادات و رواج تفکر پست مدرنیستی علیه جنبش مدرنیسم و رجوع نوستالژیک به گذشته، به تدریج منابع فکری عموما حاکی از وفور پارادایم(2) های نظری و یا چارچوب های ایدئولوژیکی شکل گرفت که بحث های درونمایه ای را سازمان میداد. این نظریات جدید که عمدتا درباب رفع و رجوع کردن بحران معنای بوجود آمده در معماری ارائه شده بود نقش مهمی را در پژوهش معماری پس از فروپاشی جنبش مدرن ایفا مینمود. در کل، نظریه های پست مدرن معماری را میتوان نشانگر بحران معنا در این رشته دانست .
به این ترتیب در طول سه دهه ی گذشته، ادبیات معماری برجسته شد. تقریبا تمامی ادبیات و نظریه های مکتوب معماری در آن زمان و قبل از آن نظیر مقالات، دستنوشته ها و نگاشته های منتقدین معماری از طریق کتب، مجلات و روزنامه ها بطریق کاغذی(3) منتشر میشد. پیشرفت کند و فرصت سوز ادبیات معماری تا مرزهای غنی شدن با ظهور رسانهای(4) جدید و قدرتمند با نام اینترنت(5)، رنگ و بوی کاملاً جدیدی بخود گرفت. این ترقی، بصورت ساختاری نحوه ی ارتباطات انسان را نیز دگرگون نمود.
فناوریهای رایانه ای امكان تعامل انسان ـ ماشین را به شكلی كاملاً جدید و بدیع و همچنین امكان تعامل انسان ـ انسان در فضایی مجازی را فراهم میكنند. این تعاملات را میتوان با ورود اینترنت به عرصه ی علم و هنر بطور اخص معماری در سطوح عالی و آکادمیک، آموزش و نیز فعالیت حرفه ای معماری به وضوح دید. نظریات جدید ادبی و ارتباطشان با ارتباطات آنلاین ارائه میشوند و البته با تأكید بر این مطلب كه اینترنت و فناوری های كامپیوتری همانند سیال عمل میكنند و ابزارهای فرهنگیای را ایجاد میكنند كه افراد میتوانند از آنها در راستای برقراری ارتباط با یكدیگر استفاده كنند.
تاکنون کمتر از هفده سال از عمر اینترنت سپری شده است. تاریخچه ی ساخت آن را میتوان بطور گذرا بررسی نمود؛ در سال 1991، نرم افزار وب عرضه شد: تیم برنرس- لی(6) در دانشگاه مینه سوتا با ارائه نرم افزار وب در یک گروه خبری(7) رسما پروژه شبکه جهانی وب را به جهان معرفی کرد. او در مطلبی که نوشته بود، هدف این پروژه را فراهم کردن «ارتباط فراگیر بین اطلاعات» ذکر کرده بود. اگرچه لینک کردن چندین سال پیش اختراع شده بود اما وی این کار را با روش لینک کردن متون برای ایجاد کردن ارتباط مابین مطالب مختلف عملی کرد.
ذکر این نکته ضروریست که اینترنت و ارتباطات كامپیوتری، تا به امروز، فضاهایی ارتباطی بودهاند كه از طریق زبان و عمدتاً متن ساخته شدهاند. بنابراین در فضای مجازی، زبان نوشتاری واسطه ی رابطه ی انسان- رایانه و همچنین انسان- انسان است. محققان، زبان مجازی و آنلاین را «متن»(8) میدانند. کار تیم برنرس- لی، که در واقع ترکیب لینک با اینترنت بود، دو ویژگی خاص داشت؛ اول گرافیک(9) و مولتی مدیا(10) و دوم برنامه ای به نام ابرمتن یا HTML (11) بود که در سال1993 ارائه شد و صفحات این سیستم را میساخت.
ابر متن که پدیده ی متنی پسامدرن خوانده میشود، ماهیت چندوجهی، طبقهبندی نشده، غیرزنجیرهای و غیر خطی (شامل تصاویر، صدا، سمبلها و متن)، و تضادی عینی با متنهای چاپی سنتی دارد كه پراكندهگویی و پیچیدگی ارجاعات را ممكن و آسان میكند.
در محیطی كه متن به نحو چشمگیری بر ارتباطات سایه افكنده است، مسلماً، ادبیات عامل مهمی در تعیین موفقیت تبادلات انسان- رایانه و انسان- انسان است. افزون بر این، محققان معتقدند كه ابر متن به شدت ماهیت ادبیات را تغییر میدهد و نویسنده را صرفاً «منبع» میكند و شكل جدیدی از مطالعه و اندیشه پیوسته آزاد را پدید میآورد. خواندن متن كه با تولید معنا در ارتباط است و فناوریهای جدیدی كه دسترسی را آسان میكنند به چندین خواننده و نویسنده امكان میدهد تا تحلیلها و تفاسیر خود را از متن به طور مستقیم ثبت كنند و در فرایندی تفسیری پویای معناساز شركت كنند.
در خاتمه میتوان اذعان داشت که پیشرفت ادبیات معماری در دنیای واقعی با سیطره ی دنیای مجازی یا اینترنت بسیار مترقی شده است. زین پس این ادبیات در رسانه ای قابل ارائه میشود که خصلت ویژه اش سرعت در انتقال اطلاعات است. ادبیات الكترونیكی كاملاً جدید و پسامدرن خواهد بود، ادبیات دیداری در ارتباطات اینترنتی به نحو جدیدی بیان میشوند و به روشنی میتوان تفاوتهای سبكی و لحنی بین گفتمان الكترونیكی و نثر علمی سنتی را دریافت. متون، مطالب و تصاویر معماری، در لحظه، به گوشه و کنار کره ی خاکی انتقال مییابند و مرزهای علم معماری گسترده تر شده و به غنای آن میافزاید.
والسلام - 28 مارس 2008 - 9 فروردین 1387
پانوشت:
1) Literature.
2) Paradigm.
3) Paper-Based
4) Medium
5) World wide web
6) Tim Berners-Lee
7) alt.hypertext
8) Text
9) Graphic
10) Multi Media
11) HyperText Markup Language زبان نشانهگذاری ابرمتن یا زبان علامتگذاری فرامتن.
□ □ □
گيلانيان، ماهنامهایست الکترونيک که به هيچ گروه و جناح و حزب و دستهای وابسته نيست.گيلانيان در ويرايش و اصلاح مطالب ارسالی آزاد بوده و عقايد و آرای عنوان شده در گيلانيان نشانگر عقيده و رای گردانندگان آن نيست.شما نيز میتوانيد مطالب خود را با توجه به حوزهی موضوعی آن، برای دبيران بخشهای مختلف گيلانيان ارسال کنيد.استفاده از مطالب گيلانيان، به هر شکلی، در اينترنت با ذکر منبع و در رسانههای ديگر تنها و تنها با اجازهی صاحب اثر مجاز است.
.
نقد و نظر خود را بنويسيد