می‌دانید؟ زندگی ِ ما شرقی‌ها این روزها تقریبن شبیه غربی‌ها شده، البته همراه با اما و اگرهایی كه همه می‌دانیم! می‌دانید؟ ما شرقی‌ها زیاد دوست نداریم از زندگی خصوصی و چیزهایی كه در درون‌مان می‌گذرد در محافل و مجامع عمومی، جایی كه همه هستند، سخنی به میان آورده شود. ما بیش‌تر با نگاه‌های رمزآلود و اشارات ارتباط برقرار می‌كنیم. هنر ما اندر احوالات اندرون انسان ریز نمی‌شود، چون شرم و پرده و حیایی بایدش. سالیان سال است كه ما این‌گونه‌ایم. انعكاس عمیق ِ احساسات مختلف انسان چیزی‌ست كه در محافل ما پچ‌پچ می‌آفریند و اتفاقن همه به دنبال همین پچ‌پچ‌ها هستند. اما روی صفحه و پرده‌ی رسمی و بزرگ، معمولن این‌گونه نیست.

شاعران ما، همیشه شعرهای‌شان لبریز بوده از كنایه و استعاره و ایهام و عباراتی كه در واقع به عبارات دیگری اشاره می‌كنند. خانم های ما وقتی در سویه‌ی صمیمی، راحت و ریلكس زندگی‌شان هستند از دوربین فرار می‌كنند چون فكر می‌كنند در صورت نمایش این لایه‌ی شخصیت‌شان در انظار عمومی، متهم و رسوا می‌شوند. آن‌ها معتقدند عطش عمومی برای دیدن صحنه‌های خصوصی‌شان به جاهای بدی برای‌شان ختم می‌شود. طبیعی‌ست اگر این دیده شدن، پاداشی برای‌شان به ارمغان داشت این‌طور رفتار نمی‌كردند. كما این‌كه خیلی‌ها داوطلبانه جلو دوربین سینما می‌روند، چون مشهوریت ِ مشروع از نظر اجتماع، برای‌شان شهرت و ثروت به ارمغان خواهد داشت.

متاسفانه یا خوشبختانه، دنیای حالا زیر تابش نور افكن ِ به هر سو چرخنده‌ی رسانه‌ها آن‌قدر روشن و نورباران شده كه بعضی وقت‌ها یافتن سایه‌ای، حسرت بسیاری كسان می‌شود. دیگر، استعاره و ایهام طرف‌دار ندارد. همه می‌خواهند صاف و پوست‌كنده بروند سر اصل ماجرا كه رسانه‌ها این كار را به سادگی انجام می‌دهند. در رادیو و تلویزیون و اینترنت و روزنامه و سینمای مدرن و غربی ِ امروز، چیزی به نام پرده‌پوشی و شرم و حُجب شرقی وجود ندارد. روابط و احساسات و اخبار جایی ندارند که قایم شوند. این‌جاست كه دوربین‌های كوچك موبایل، نگاه‌های دزدكی به زندگی مردم شرق می‌اندازند و آن‌ها را همه‌جا پخش می‌كنند. این كار همان پچ‌پچ قدیم است اما با صدای بلند!

طبیعی‌ست دو حالت برای چنین وضعیتی پیش‌بینی می‌شود: یا الگوی سنتی پرده‌پوشی شرقی، تغییر می‌كند یا جریان آزاد و بی رحم اطلاعات باحیاتر خواهد شد و قبل از ورود، در خواهد زد! یادم نیست این بیت شعر متعلق به كدام شاعر معروف كلاسیك ایران است كه گفته:

اسرار ازل را نه تو دانی و نه من/ چون پرده بر افتد، نه تو مانی و نه من

خیلی وقت‌ها هم هست كه غربی‌ها به احساسات و عواطف ما شرقی‌ها و كنایه و ایجاز و استعاره و ایهام و تلمیح و تشبیه‌مان پناه می‌برند. غزلیات حافظ و رباعیات خیام و مثنوی مولانا از بر و بچه‌های پرطرف‌دار شرقی در دنیای غرب‌اند!

golesang[at]gmail.com

□ □ □

---------------------------------------------------------------