توضیح : با توجه به موضوع شماره اول نشریه، بخش وب این شماره هم به «تولد و مرگ» اختصاص پیدا کرده. اما این تولد و مرگ شاید متفاوت از آنچه انتظار داریم باشد. بدین صورت که به ظهور و سقوط سرویس‌های تحت وب و سیر حرکتی وبلاگستان در موضوعاتی خاص پرداخته شده.

نرم‌افزارهای بازمتن (تولدی دوباره)

سال گذشته را به جرات می‌توان سال شکوفایی فرهنگ (تاکید می‌کنم فرهنگ) بازمتن open source در وبلاگستان فارسی نامید. چه در همین سال بود که مفاهیم بازمتن در بین وبلاگنویسان ایرانی، بخصوص آی‌تی‌نویسان به تدریج جا افتاد. به گونه‌ای که می‌توان گفت بازمتن، اکنون به یک جریان پویا و قابل اعتنا در وبلاگ‌های آی‌تی تبدیل شده است. و در نتیجه همین جریان است که حتی سایت‌های دانلود نرم‌افزار ایرانی، با انبوهی از نرم‌افزارهای کرک شده نیز حالا دیگر نگاهی هر چند کوچک به نرم‌افزارهای آزاد و بازمتن دارند.

اما بخش بزرگی از این جریان نرم‌افزارهای آزاد مربوط بود به لینوکس. سال گذشته سال توجه مجدد به لینوکس هم بود. گرایش بسیاری از آی‌تی‌ نویس‌ها و مهاجرت تعدادی از آنها به لینوکس و ایجاد وبلاگ‌های تخصصی برای آشنا کردن دیگران با لینوکس و فعال‌تر شدن فروم‌های مربوطه، می‌تواند دلیلی باشد که سال گذشته را سال تولد دوباره لینوکس در وبلاگستان ایرانی بنامیم. اما این تولد به هیچ وجه به معنای مرگ رقیب قدرتمند یعنی ویندوز نبود. چه هنوز هم ویندوز اکثریت مطلق را در تعداد کاربران ایرانی حتی در بین آی‌تی نویس‌ها دارد. جدل‌های لفظی که بین کاربران دو گروه شکل گرفت در مقطعی خاص، یکی از داغ‌ترین موضوعات در وبلاگستان بود. جدل‌هایی که همان‌قدر از روی آگاهی بود که از روی تعصب.

سرویس‌های وبلاگ‌نویسی ایرانی (سکته ناگهانی)

تابستان گذشته بروز مشکلات گسترده برای دو سرویس بزرگ وبلاگ‌نویسی ایرانی باعث ناامیدی بسیاری از بلاگرها از این سرویس‌ها شد. مشکل بزرگتر مربوط به پرشین‌بلاگ بود که دامنه آن به سرقت رفته بود. از همان ابتدا انگشت اتهام به سمت گروه هکر عراقی نشانه رفت. وعده‌‌های پی‌درپی مسئولان پرشین‌بلاگ مبنی بر بازپس‌گیری دامنه مسروقه به‌جایی نرسید و پرشین‌بلاگ برای همیشه به دامنه ir. منتقل شد. در همان دوران بلاگفا هم درگیر مشکلات مشابهی شد که پس از چند روز توانست اوضاع را به روال قبلی بازگرداند. اما این اتفاقات پس لرزه‌هایی هم داشت. پس از این ماجراها بود که موج مهاجرت به سرویس‌دهندگان خارجی آغاز شد. مطرح شدن این مهاجرت تحت عنوان یک جنبش از سوی برخی بلاگرها و ضعف‌های فنی و البته غیرفنی سرویس‌های ایرانی در کنار امکانات خوب سرویس‌های خارجی باعث تقویت این موج شدند. در کنار همه مسائل فنی شاید مهمترین انتقادی که از سرویس‌های ایرانی شد و هنوز هم پاسخی به‌ آن داده نشده، اهمیت و ارزش داراییهای معنوی کاربران نزد مدیران این سرویس‌ها بود.

وب ۲ (هجوم)

واقعیت این است که هر روز سرویس‌های وب۲ جدیدی در وب متولد می‌شود. با قابلیت‌های متعدد و طرفداران خاص. وبلاگستان ایران هم به تبع همین جریان رویکرد جدیدی نسبت به این سرویس‌ها داشت که باید آن را هجوم به سرویس‌های وب ۲ نام نهاد. سیل ایمیل‌های حاوی دعوتنامه ثبت نام در یکی از سرویس‌های وب نشانی از همین هجوم بوده و هست. اما آنچه باید در فرصتی مناسب‌تر مورد بررسی قرار گیرد عدم تداوم حضور کاربران در این سرویس‌هاست. اغلب این‌سرویس‌ها پس از موج اولیه و هجوم کاربران به تدریج از دایره توجه همان کاربران خارج می‌شوند.

تحول در وبلاگ‌خوانی (مرگ بلاگرولینگ تولد فیدخوان‌‌ها)

بلاگرولینگ، سرویس محبوب وبلاگ‌نویسان ایرانی سال گذشته را با مشکلات متعدد پشت سر گذاشت. از دور خارج شدن بلاگرولینگ در مقاطع زمانی مختلف باعث ایجاد رکودی نسبی در وبلاگستان شد. این موضوع به تدریج لزوم رفع وابستگی به بلاگرولینگ را آشکار کرد. وبلاگستان به دنبال یک آلترناتیو بود و پیشنهاد فنی‌ترها استفاده از فید‌خوان. تاکید زیاد این گروه به استفاده از فید و فیدخوان کم‌کم باعث گرایش تعدادی زیاد از بلاگرها به این سمت شد.

GPRS (تولد وبلاگ‌نویسی در لحظه)

ارائه خدمات GPRS ایرانسل امکان تجربه‌های جدیدی در وبلاگ‌نویسی و وبلاگ‌خوانی را فراهم کرد. امکان آنلاین بودن در هر لظه و هر جا، تجربه‌ای دلپذیر و غیر قابل چشم‌پوشی است. اما باید پذیرفت که این قابلیت هنوز حتی به طور نسبی هم بین خوانندگان و نویسندگان وبلا‌گ‌های فارسی جا نیفتاده و تنها به صورت تجربه‌ای نو خودنمایی می‌کند.

خاموشی‌ مقطعی (خواب زمستانی)

این یکی مربوط به خود وبلاگ‌نویس‌هاست. تعطیلی خودخواسته وبلاگ‌ها به صورت دوره‌ای. جمله آشنایی است که«برای مدتی بروز نخواهم بود». امتحانات دانشگاه، تعطیلات عید و موارد مشابه دلایل عمومی این خاموشی‌هاست.

ریدبرنر (رستاخیز تحت وب)

بد نیست به ریدبرنر هم اشاره شود که حکایت جالبی داشت. این سرویس از ابتدای تولد مورد توجه بسیاری از ایرانی‌ها قرار گرفت و فارسی از اصلی‌ترین زبان‌های سایت شد. اما پس از مدتی خالق ریدبرنر مرگ آن را به دلیل مشکلات شخصی خود اعلام کرد. اما این پایان کار نبود و چند روز قبل اعلام شد که یکی از نویسندگان وبلاگ ماشابل اقدام به خریداری ریدبرنر کرده و حیاتی دوباره به آن بخشیده است.

مرگ تدریجی

بدون شک این عبارت شایسته‌ هیچ چیز دیگری غیر از سانسور نیست. سانسوری که مدتها است وبلاگستان را درگیر خود کرده و هر روز دامنه گسترده‌تری می‌یابد. اما شاید آنچه دردناک‌تر از مرگ در اثر سانسور استُ خوسانسوری برای فرار از آن باشد.

در پایان باید به لیست تولدها و مرگ‌های تحت وب موردی دیگر هم اضافه کرد. پایان کار وبلاگ گروهی گیلانیان و آغاز به کار نشریه الکترونیک گیلانیان.

---------------------------------------------------------------